مصطفى النوراني الاردبيلي

180

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

در قديم آن را داروى همه دردها مىدانستند . بقراط براى بيماران ريوى تجويز مىكرد . براى دفع كردن ، باز شدن قاعدگى ، رشد موها و درد دندان مصرف مىشد . شنبليله در تب و صرع تجويز مىشود . براى احمقان و كم‌عقلان دستور خوردن داده‌اند . برگهاى تازه و خشك آن براى خوشبو كردن غذا به كار مىرود و مقوّى است . امروزه به اثر آن روى مخاط تنفس پى برده و براى آنكه به خوبى اثر كند 150 - 60 گرم آن را در شير يا آبگوشت سرد ريخته مىخورند . عصاره آن در بيماريهاى پوست تجويز مىشود . كسانى كه موى سرشان در اثر حصبه و غيره ريخته باشد اگر همه روزه سر خود را با محلول زير ماساژ دهند بسيار مفيد است . عصاره شنبليله صد گرم ، الكل 90 درجه صد گرم ، اسانس ژرانيوم ده قطره . دانه شنبليله محرّك روحى ، بدنى و نافع لنفانتيسم ، قوّه باه ، راشيتيسم ، كم خونى ، ديابت و نقرس است . گرد كرده آن را به مقدار يك قاشق قهوه خورى با مربا يا كمپوت قبل از غذا بايد خورد . داراى مواد ازته موسيلاژ ، رزين ، فسفر ، فتين ، تانن ، لسيتين ، الكالوئيد ، ترى گوتلين و مواد معدنى مىباشد . جوشانده آن براى نجات از تورم مجراى ادرار تجويز مىشود ، چون دانه‌اش داراى فسفاتهاى آلى ، لستين ، نوكلئوا و آلبومينها است . بعضى آن را جانشين روغن ماهى مرو مىدانند و براى جلوگيرى از لاغر شدن بيماران مرض قند و سل نيز تجويز مىشود . برگ آن را با سبزى و اسفناج پخته مىخورند . برگ و تخم هر دو به‌طور دوا استعمال مىشود ، به حيوانها هم به‌طور قوت مىدهند . برگش زرد ، تخم آن زرد مايل به سرخى ، ذائقه‌اش بى مزه ، تخم آن تلخ ، مزاج گرم دو درجه خشك دو درجه با رطوبت فضليه ، تخمش از 3 گرم تا 5 گرم خورده مىشود و در تمام جاهاى دنيا به وجود مىآيد . محلل است و ورم‌ها را دور مىكند ، براى ورم آن را خمير كرده مىمالند . اگر زن معجون كرده بر پستان بمالد شير قطع مىشود و نيز تخمها را ساييده بر اورام ، براى لكه سياه و جاهاى ديگر مىمالند لكه‌ها را دور مىكند . اگر تخم را با آب بسايند و بر موها بمالند موها سياه مىشود . ريختن مو را جلوگيرى